<?xml version="1.0" encoding="utf-8" standalone="yes"?><rss version="2.0" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"><channel><title>검색 on monkshark.dev</title><link>https://monkshark.github.io/tags/%EA%B2%80%EC%83%89/</link><description>Recent content in 검색 on monkshark.dev</description><generator>Hugo -- gohugo.io</generator><language>ko</language><lastBuildDate>Sun, 12 Apr 2026 00:00:00 +0000</lastBuildDate><atom:link href="https://monkshark.github.io/tags/%EA%B2%80%EC%83%89/index.xml" rel="self" type="application/rss+xml"/><item><title>#8 - 익명 게시판, 생각보다 복잡한 '익명'</title><link>https://monkshark.github.io/p/anonymous-board/</link><pubDate>Sun, 12 Apr 2026 00:00:00 +0000</pubDate><guid>https://monkshark.github.io/p/anonymous-board/</guid><description>&lt;h2 id="익명이면-그냥-이름-숨기면-되는-거-아닌가"&gt;&lt;a href="#%ec%9d%b5%eb%aa%85%ec%9d%b4%eb%a9%b4-%ea%b7%b8%eb%83%a5-%ec%9d%b4%eb%a6%84-%ec%88%a8%ea%b8%b0%eb%a9%b4-%eb%90%98%eb%8a%94-%ea%b1%b0-%ec%95%84%eb%8b%8c%ea%b0%80" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;&amp;ldquo;익명&amp;quot;이면 그냥 이름 숨기면 되는 거 아닌가
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;처음에는 그렇게 생각했다. &lt;code&gt;isAnonymous: true&lt;/code&gt;면 이름 대신 &amp;ldquo;익명&amp;quot;을 표시하면 끝. 하지만 실제로 만들어보니 익명 게시판에는 생각보다 많은 설계 결정이 필요했다.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="익명-번호-익명1과-익명2는-같은-사람인가"&gt;&lt;a href="#%ec%9d%b5%eb%aa%85-%eb%b2%88%ed%98%b8-%ec%9d%b5%eb%aa%851%ea%b3%bc-%ec%9d%b5%eb%aa%852%eb%8a%94-%ea%b0%99%ec%9d%80-%ec%82%ac%eb%9e%8c%ec%9d%b8%ea%b0%80" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;익명 번호: &amp;ldquo;익명1&amp;quot;과 &amp;ldquo;익명2&amp;quot;는 같은 사람인가
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;익명 게시판에서 댓글이 달리면 이런 상황이 생긴다:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt;1
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;2
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;3
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;4
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-fallback" data-lang="fallback"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;익명 — 오늘 급식 맛있었나요?
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; └ 익명 — 네 괜찮았어요
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; └ 익명 — 별로였는데
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; └ 익명 — 저도 괜찮았어요
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&amp;ldquo;괜찮았어요&amp;quot;를 쓴 첫 번째 사람과 세 번째 사람이 같은 사람인지 알 수 없다. 대화 맥락이 끊긴다. 에브리타임 같은 서비스에서는 이걸 익명 번호로 해결한다: &amp;ldquo;익명1&amp;rdquo;, &amp;ldquo;익명2&amp;quot;처럼.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt;1
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;2
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;3
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;4
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-fallback" data-lang="fallback"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;익명 — 오늘 급식 맛있었나요?
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; └ 익명1 — 네 괜찮았어요
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; └ 익명2 — 별로였는데
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; └ 익명1 — 저도 괜찮았어요
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;이제 &amp;ldquo;익명1&amp;quot;이 같은 사람이라는 걸 알 수 있다.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="anonymousmapping"&gt;&lt;a href="#anonymousmapping" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;anonymousMapping
&lt;/h3&gt;&lt;p&gt;이 기능을 구현하려면 &amp;ldquo;이 게시글에서 이 사용자가 몇 번 익명인지&amp;quot;를 추적해야 한다. Firestore 문서에 &lt;code&gt;anonymousMapping&lt;/code&gt;과 &lt;code&gt;anonymousCount&lt;/code&gt; 필드를 뒀다.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 1
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 2
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 3
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 4
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 5
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 6
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 7
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 8
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 9
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;10
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;11
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;12
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;13
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;14
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;15
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;16
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;17
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;18
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;19
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;20
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;21
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;22
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;23
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;24
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;25
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;26
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;27
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;28
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;29
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;30
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;31
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-dart" data-lang="dart"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;Future&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;resolveAnonymousName&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postId&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;authorLabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;Function&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;int&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;anonymousNumLabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="kd"&gt;async&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ref&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postRef&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;postId&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postSnap&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="kd"&gt;await&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;ref&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="kd"&gt;get&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;();&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postAuthorUid&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postSnap&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;?&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;authorUid&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;];&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="c1"&gt;// 글 작성자는 &amp;#34;작성자&amp;#34;로 표시
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postAuthorUid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;authorLabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;_db&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;runTransaction&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;((&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;transaction&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="kd"&gt;async&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postDoc&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="kd"&gt;await&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;transaction&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="kd"&gt;get&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ref&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postDoc&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;()&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;??&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{};&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;mapping&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;Map&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;dynamic&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;from&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;anonymousMapping&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;??&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{});&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;count&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;data&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;anonymousCount&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;int&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;?&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;??&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mapping&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;containsKey&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;anonymousNumLabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;mapping&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]);&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;// 기존 번호 반환
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;else&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;newNum&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;count&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;mapping&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;newNum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;transaction&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;update&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;ref&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;anonymousMapping&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;mapping&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;anonymousCount&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;newNum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;});&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;anonymousNumLabel&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;newNum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt; &lt;span class="c1"&gt;// 새 번호 부여
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;});&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Firestore 트랜잭션을 쓰는 이유는 동시성 문제 때문이다. 두 사람이 동시에 댓글을 달면 같은 번호를 받을 수 있다. 트랜잭션으로 읽기-확인-쓰기를 원자적으로 처리해야 번호가 중복되지 않는다.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;글 작성자는 &amp;ldquo;익명1&amp;quot;이 아니라 &amp;ldquo;작성자&amp;quot;로 표시된다. 자기 글의 댓글에서 글쓴이를 구분할 수 있어야 하니까.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="댓글-렌더링"&gt;&lt;a href="#%eb%8c%93%ea%b8%80-%eb%a0%8c%eb%8d%94%eb%a7%81" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;댓글 렌더링
&lt;/h3&gt;&lt;p&gt;댓글을 화면에 표시할 때는 &lt;code&gt;anonymousMapping&lt;/code&gt;을 미리 로드해두고, 각 댓글의 &lt;code&gt;authorUid&lt;/code&gt;로 번호를 조회한다:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 1
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 2
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 3
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 4
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 5
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 6
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 7
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 8
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 9
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;10
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-dart" data-lang="dart"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;isAnonymous&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="kc"&gt;true&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;amp;&amp;amp;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;authorUid&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;!=&lt;/span&gt; &lt;span class="kc"&gt;null&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;authorUid&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;as&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;_currentPostAuthorUid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;authorName&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;AppLocalizations&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;of&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;context&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;!&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;post_anonymousAuthor&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;else&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;_anonymousMapping&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;containsKey&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;))&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;c&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;authorName&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;AppLocalizations&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;of&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;context&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;!&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;post_anonymousNum&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;_anonymousMapping&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;i18n도 적용되어 있다. 한국어에서는 &amp;ldquo;익명1&amp;rdquo;, 영어에서는 &amp;ldquo;Anonymous 1&amp;rdquo;.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="좋아요-배열에서-map으로"&gt;&lt;a href="#%ec%a2%8b%ec%95%84%ec%9a%94-%eb%b0%b0%ec%97%b4%ec%97%90%ec%84%9c-map%ec%9c%bc%eb%a1%9c" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;좋아요: 배열에서 Map으로
&lt;/h2&gt;&lt;h3 id="처음-배열"&gt;&lt;a href="#%ec%b2%98%ec%9d%8c-%eb%b0%b0%ec%97%b4" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;처음: 배열
&lt;/h3&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt;1
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-fallback" data-lang="fallback"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;likes: [&amp;#34;uid1&amp;#34;, &amp;#34;uid2&amp;#34;, &amp;#34;uid3&amp;#34;]
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;단순하다. &lt;code&gt;arrayContains&lt;/code&gt;로 내가 좋아요를 눌렀는지 확인하고, &lt;code&gt;arrayUnion&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;arrayRemove&lt;/code&gt;로 추가/삭제. 하지만 문제가 있었다:&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;두 명이 동시에 좋아요를 누르면 한쪽이 씹힐 수 있다&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&amp;ldquo;인기글&amp;rdquo; 정렬을 하려면 배열 크기로 정렬해야 하는데, Firestore에서는 배열 크기 기준 정렬이 불가능하다&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h3 id="지금-map--비정규화-카운터"&gt;&lt;a href="#%ec%a7%80%ea%b8%88-map--%eb%b9%84%ec%a0%95%ea%b7%9c%ed%99%94-%ec%b9%b4%ec%9a%b4%ed%84%b0" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;지금: Map + 비정규화 카운터
&lt;/h3&gt;&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt;1
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;2
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-fallback" data-lang="fallback"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;likes: {&amp;#34;uid1&amp;#34;: true, &amp;#34;uid2&amp;#34;: true}
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;likeCount: 2
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;Map으로 바꾸면서 동시 업데이트 문제가 해결되었다. 각 uid가 독립적인 필드이기 때문에, 두 사람이 동시에 눌러도 충돌하지 않는다.&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 1
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 2
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 3
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 4
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 5
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 6
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 7
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 8
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 9
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;10
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;11
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;12
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;13
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;14
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;15
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;16
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;17
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;18
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;19
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;20
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;21
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-dart" data-lang="dart"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="n"&gt;Future&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;void&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;toggleLike&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postId&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;required&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;bool&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;hasLiked&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;required&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;bool&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;hasDisliked&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt; &lt;span class="kd"&gt;async&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hasLiked&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;await&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postRef&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;postId&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;).&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;update&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;({&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;likes.&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;FieldValue&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;delete&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(),&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;likeCount&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;FieldValue&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;increment&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;});&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;else&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;updates&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;dynamic&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;likes.&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="kc"&gt;true&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;likeCount&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;:&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;FieldValue&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;increment&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;),&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;};&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;hasDisliked&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;updates&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;dislikes.&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;uid&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;FieldValue&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;delete&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;();&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;updates&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;dislikeCount&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;]&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;FieldValue&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;increment&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;-&lt;/span&gt;&lt;span class="m"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;await&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;postRef&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;postId&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;).&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;update&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;updates&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&lt;code&gt;likes.$uid&lt;/code&gt; — Firestore의 dot notation으로 Map의 특정 키만 업데이트한다. &lt;code&gt;FieldValue.increment(-1)&lt;/code&gt;로 카운터를 원자적으로 감소시킨다. 좋아요를 누르면서 동시에 싫어요를 취소하는 것도 한 번의 업데이트로 처리한다.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;&lt;code&gt;likeCount&lt;/code&gt;는 비정규화된 필드다. &lt;code&gt;likes&lt;/code&gt; Map의 크기와 항상 같아야 한다. 이걸 별도로 유지하는 이유는 오직 &lt;strong&gt;정렬&lt;/strong&gt; 때문이다. &amp;ldquo;인기글&amp;rdquo; 탭에서 &lt;code&gt;likeCount&lt;/code&gt; 내림차순으로 정렬하려면 이 필드가 필요하다.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="검색-firestore에서-급식을-찾으려면"&gt;&lt;a href="#%ea%b2%80%ec%83%89-firestore%ec%97%90%ec%84%9c-%ea%b8%89%ec%8b%9d%ec%9d%84-%ec%b0%be%ec%9c%bc%eb%a0%a4%eb%a9%b4" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;검색: Firestore에서 &amp;ldquo;급식&amp;quot;을 찾으려면
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;Firestore에는 &lt;code&gt;LIKE '%급식%'&lt;/code&gt; 같은 전문 검색이 없다. 공식적으로는 Algolia나 Typesense 같은 외부 검색 엔진을 붙이라고 권장한다. 하지만 학생 프로젝트에서 외부 서비스 비용과 관리 부담은 크다.&lt;/p&gt;
&lt;h3 id="n-gram-토큰"&gt;&lt;a href="#n-gram-%ed%86%a0%ed%81%b0" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;n-gram 토큰
&lt;/h3&gt;&lt;p&gt;대안으로 2-gram 토큰 방식을 썼다. 게시글을 저장할 때 제목과 내용에서 2글자 단위로 토큰을 추출한다:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 1
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 2
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 3
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 4
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 5
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 6
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 7
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 8
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt; 9
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;10
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;11
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;12
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;13
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;14
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;15
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-dart" data-lang="dart"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kd"&gt;static&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;List&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;forDocument&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;content&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;int&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;maxTokens&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;200&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;combined&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;title&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class="si"&gt;$&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;content&lt;/span&gt;&lt;span class="s1"&gt;&amp;#39;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;tokens&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;_ngrams&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;combined&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;tokens&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;length&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;maxTokens&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;tokens&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;toList&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;();&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;tokens&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;take&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;maxTokens&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;).&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;toList&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;();&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kd"&gt;static&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;Set&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;_ngrams&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;text&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;cleaned&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;_normalize&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;text&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;out&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;{};&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;for&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;int&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;0&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;2&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;&amp;lt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;cleaned&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;length&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;++&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="n"&gt;out&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;add&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cleaned&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;substring&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;i&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;+&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;2&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;));&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;out&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;;&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;&amp;ldquo;오늘 급식 맛있었다&amp;rdquo; → &lt;code&gt;[&amp;quot;오늘&amp;quot;, &amp;quot;늘급&amp;quot;, &amp;quot;급식&amp;quot;, &amp;quot;식맛&amp;quot;, &amp;quot;맛있&amp;quot;, &amp;quot;있었&amp;quot;, &amp;quot;었다&amp;quot;]&lt;/code&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;정규화 과정에서 특수문자와 공백을 제거하고, 영어는 소문자로 통일한다. 한글, 영어, 숫자만 남긴다.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;검색 시에는 쿼리도 같은 방식으로 토큰화한 후 &lt;code&gt;arrayContainsAny&lt;/code&gt;로 Firestore에 쿼리한다:&lt;/p&gt;
&lt;div class="highlight"&gt;&lt;div class="chroma"&gt;
&lt;table class="lntable"&gt;&lt;tr&gt;&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code&gt;&lt;span class="lnt"&gt;1
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;2
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;3
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;4
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;5
&lt;/span&gt;&lt;span class="lnt"&gt;6
&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;
&lt;td class="lntd"&gt;
&lt;pre tabindex="0" class="chroma"&gt;&lt;code class="language-dart" data-lang="dart"&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="kd"&gt;static&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;List&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;lt;&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt;&lt;span class="o"&gt;&amp;gt;&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;forQuery&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;String&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;,&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;&lt;span class="kt"&gt;int&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;maxTokens&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;10&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;})&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;{&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;cleaned&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;_normalize&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;if&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cleaned&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;length&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;==&lt;/span&gt; &lt;span class="m"&gt;1&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;)&lt;/span&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="p"&gt;[&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;cleaned&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;];&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="kd"&gt;final&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;tokens&lt;/span&gt; &lt;span class="o"&gt;=&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;_ngrams&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;query&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;);&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt; &lt;span class="k"&gt;return&lt;/span&gt; &lt;span class="n"&gt;tokens&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;.&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;take&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;(&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;maxTokens&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;).&lt;/span&gt;&lt;span class="n"&gt;toList&lt;/span&gt;&lt;span class="p"&gt;();&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span class="line"&gt;&lt;span class="cl"&gt;&lt;span class="p"&gt;}&lt;/span&gt;
&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/code&gt;&lt;/pre&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;p&gt;완벽한 검색은 아니다. &amp;ldquo;급&amp;quot;만 검색하면 2-gram이 안 만들어지므로 1글자 검색은 정확도가 떨어진다. 문서당 토큰은 200개로 제한하여 Firestore 문서 크기가 과도하게 커지는 걸 방지한다. 하지만 학교 게시판에서 &amp;ldquo;급식&amp;rdquo;, &amp;ldquo;시간표&amp;rdquo;, &amp;ldquo;동아리&amp;rdquo; 같은 2글자 이상 키워드 검색에는 잘 동작한다.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="카테고리-시스템"&gt;&lt;a href="#%ec%b9%b4%ed%85%8c%ea%b3%a0%eb%a6%ac-%ec%8b%9c%ec%8a%a4%ed%85%9c" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;카테고리 시스템
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;게시판은 6개 카테고리로 나뉜다:&lt;/p&gt;
&lt;table&gt;
 &lt;thead&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;th&gt;카테고리&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;FCM 토픽&lt;/th&gt;
 &lt;th&gt;색상&lt;/th&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/thead&gt;
 &lt;tbody&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;자유&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;free&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;기본&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;질문&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;question&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;보조&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;정보공유&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;info&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;3차&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;분실물&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;lost&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;주황&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;학생회&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;council&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;초록&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;tr&gt;
 &lt;td&gt;동아리&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;club&lt;/td&gt;
 &lt;td&gt;보라&lt;/td&gt;
 &lt;/tr&gt;
 &lt;/tbody&gt;
&lt;/table&gt;
&lt;p&gt;여기에 &amp;ldquo;전체&amp;quot;와 &amp;ldquo;인기글&amp;rdquo; 탭이 추가된다. &amp;ldquo;전체&amp;quot;는 모든 카테고리를 보여주고, &amp;ldquo;인기글&amp;quot;은 &lt;code&gt;likeCount&lt;/code&gt; 기준으로 정렬한다.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;FCM 토픽은 카테고리별 알림 구독을 위해 영어 키로 매핑한다. 사용자가 &amp;ldquo;자유&amp;rdquo; 카테고리만 구독하면 해당 토픽의 알림만 받는다.&lt;/p&gt;
&lt;h2 id="추가-기능들"&gt;&lt;a href="#%ec%b6%94%ea%b0%80-%ea%b8%b0%eb%8a%a5%eb%93%a4" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;추가 기능들
&lt;/h2&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;북마크&lt;/strong&gt;: &lt;code&gt;bookmarkedBy&lt;/code&gt; 배열에 uid를 넣어서 내가 북마크한 글을 모아볼 수 있다&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;고정글&lt;/strong&gt;: &lt;code&gt;isPinned&lt;/code&gt;과 &lt;code&gt;pinnedAt&lt;/code&gt;으로 관리자가 글을 상단 고정&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;투표&lt;/strong&gt;: &lt;code&gt;pollOptions&lt;/code&gt;와 &lt;code&gt;pollVoters&lt;/code&gt;로 글 안에서 투표 가능. &lt;code&gt;pollVoters&lt;/code&gt;는 &lt;code&gt;{uid: optionIndex}&lt;/code&gt; Map&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;이미지&lt;/strong&gt;: &lt;code&gt;imageUrls&lt;/code&gt; 배열로 다중 이미지 첨부. Firebase Storage에 업로드 후 URL 저장&lt;/li&gt;
&lt;li&gt;&lt;strong&gt;해결됨&lt;/strong&gt;: 질문 카테고리에서 &lt;code&gt;isResolved&lt;/code&gt;로 해결된 질문 표시&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;h2 id="돌아보면"&gt;&lt;a href="#%eb%8f%8c%ec%95%84%eb%b3%b4%eb%a9%b4" class="header-anchor"&gt;&lt;/a&gt;돌아보면
&lt;/h2&gt;&lt;p&gt;익명 게시판은 &amp;ldquo;이름을 숨긴다&amp;quot;가 아니라 &amp;ldquo;이름을 숨기면서도 대화 맥락을 유지한다&amp;quot;가 핵심이었다. &lt;code&gt;anonymousMapping&lt;/code&gt; 하나를 추가하는 것이 사소해 보이지만, 트랜잭션으로 동시성을 처리하고, 글 작성자를 별도로 표시하고, i18n을 적용하는 과정이 필요했다.&lt;/p&gt;
&lt;p&gt;좋아요도 검색도 마찬가지다. Firestore의 제약 안에서 &amp;ldquo;그럴듯하게 동작하는&amp;rdquo; 것을 만드는 게 NoSQL 설계의 핵심인 것 같다.&lt;/p&gt;</description></item></channel></rss>